
(1 ) R é bilinear em X(M) × X(M), isto é,
R(fX
1
+ gX
2
, Y
1
) = f R(X
1
, Y
1
) + gR(X
2
, Y
1
),
R(X
1
, fY
1
+ gY
2
) = f R(X
1
, Y
1
) + gR(X
1
, Y
2
),
onde f, g ∈ D (M ) e X
1
, X
2
, Y
1
, Y
2
∈ X(M).
(2 ) Para todo par X, Y ∈ X(M), o operador curvatura R(X, Y ) : X(M) →
X(M) é linear, isto é,
R(X, Y )(Z + W ) = R(X, Y )Z + R(X, Y )W,
R(X, Y )fZ = fR(X, Y )Z,
com f ∈ D(M) e Z, W ∈ X(M).
(3 ) (Identidade de Bianchi) R(X, Y )Z + R(Y, Z)X + R(Z, X)Y = 0.
Proposição 1.5.2. Para todo X, Y, Z, T ∈ X(M) e fazendo a identificação
R(X, Y )Z, T = (X , Y, Z, T ), são válidas as seguintes relações:
(1 ) (X, Y, Z , T ) + (Y, Z , X, T ) + (Z, X, Y, T ) = 0,
(2 ) (X, Y, Z , T ) = −(Y, X, Z, T ),
(3 ) (X, Y, Z , T ) = −(X, Y, T, Z),
(4 ) (X, Y, Z , T ) = (Z, T, X, Y ).
Definição 1.5.2. Sejam M uma variedade Riemanniana, p ∈ M, σ ⊂ T
p
M
um subespaço bi-dimensional do espaço tangente T
p
M e {X, Y } uma base
qualquer de σ. A Curvatura Seccional de σ em p, K(σ) = K(X, Y ), é por
definição
K(X, Y ) =
R(X, Y )X, Y
|X ∧ Y |
2
, (1.1)
12